Afbeelding

De ‘stond’ van het onderwijs

In april presenteerde het ministerie van OCW het rapport “de Staat van het Onderwijs”. De belangrijkste conclusie uit het rapport (in elk geval de enige die het nieuws haalde) was, dat de verschillen in kansen voor deelnemers de laatste jaren zijn toegenomen. In hoofdlijnen zijn vijf onderwerpen nader uitgewerkt: het niveau van het onderwijs, onderwijskansen, veiligheid en schoolklimaat, passend onderwijs en sturing op kwaliteit.

staatvanhetonderwijsHoge mate van rationaliteit
Wat direct opvalt, is de hoge mate van rationaliteit van de binnen deze onderwerpen behandelde factoren. Veel statistiek, altijd gebaseerd op gemiddelden voor alle scholen, en nogal gericht op prestatiekenmerken.

Gevaar van deze aanpak
Het gevaar van een dergelijke aanpak is tweeërlei.

Op de eerste plaats zal vrijwel geen enkele school zich herkennen in een landelijk gemiddelde, dus de voor de hand liggende vraag is: Wat is de positie van onze school en wat is een logische lokale vervolgactie?

Op de tweede plaats – veel belangrijker in mijn ogen – is de volstrekte eenzijdige kijk op rationele, functionele aspecten vervat in prestatie-indicatoren. Op geen enkele wijze wordt aandacht geschonken aan sociaal emotionele aspecten en contextfactoren, die in elke vorm van onderwijs orde van de dag zijn. De beleving van de docerende professional, de leerervaringen van deelnemers en andere belangrijke aspecten van onderwijs, zoals het voorbereiden van deelnemers op de maatschappij zijn mede bepalend voor de uitkomst van het onderwijsproces.

Gaat het nog wel over kwaliteit?
Het Nederlandse onderwijsniveau was en is hoog, maar het verschil met andere landen wordt steeds kleiner, vermeldt het rapport. Geen wonder, door het accent alleen te leggen op de prestatie-indicatoren, de rationaliteit van het onderwijs, stuur je de professionals – noodgedwongen – in een bepaalde richting. En – als een logisch gevolg daarvan – ga je, of je wilt of niet, sturen waarop je afgerekend wordt.

Zelfs het hoofdstuk over kwaliteit gaat inhoudelijk niet over kwaliteit! Of, ja toch: “er is weinig verbetering in kwaliteit van de lessen omdat leraren onvoldoende in staat zijn om per leerling de juiste lesstof aan te bieden”. Geen wonder, door alle bureaucratie is de lerares/ leraar meer bezig met administratie en verantwoording dan waar hij/zij voor is opgeleid. En dat terwijl een mogelijke oplossing voor het oprapen ligt.

Gebruik de expertise van de professionals
Geef de professional meer zeggenschap over de inrichting en de kwaliteit van de lesstof en betrek hem/haar bij de organisatie van het onderwijs en de daarmee verbonden processen van (sociale) zorg. Gelukkig maken we daar bij ROC Rivor werk van en gebruiken we de expertise van onze vakbekwame professionals. Maak meer, of moet ik zeggen weer, gebruik van het vakmanschap dat de professional kenmerkt. Daarmee wordt de ‘staat’ van het onderwijs snel de ‘stond’ van het onderwijs. Een ware professional zal mij daarbij niet alleen wijzen op de interessante structuuraspecten (de syntax), maar juist ook op de relevante betekenis (de semantiek) van dit speelse taalgebruik. Kijk, dat is wat ik bedoel met vakmanschap.

En daar waar de professional zich verantwoordelijk weet voor de kwaliteit van het onderwijs, komt het met die prestaties vanzelf goed. Het één is een logisch gevolg van het ander, daar ben ik van overtuigd!

—————————
De Staat van het Onderwijs”, hoofdlijnen uit het Onderwijsjaarverslag 2014/2015, Inspectie van het Onderwijs, Nederland