Afbeelding

Het ideale ‘DUO’: macrodoelmatigheid en leven lang ontwikkelen

De technologie gaat elk jaar een keer over de kop. Het veroorzaakt snelle veranderingen in de maatschappij. Werkvelden veranderen, (onderdelen van) beroepen veranderen, sommige beroepen verdwijnen, andere komen er voor terug. De vraag is echter of dit in zo’n radicaal tempo gebeurt als wordt beschreven. Beroepen en ambachten verdwijnen niet van de één op andere dag. De meeste bewegen mee met de veranderende maatschappij, omarmen de technologische mogelijkheden en groeien mee in deze ontwikkeling. Beroepsopleidingen zouden dat ook (geleidelijk) moeten (kunnen) doen. ROC Rivor volgt genoemde ontwikkelingen door modulair onderwijs aan te bieden. Zo kunnen onderdelen van de lesstof worden aangepast aan de actuele wensen. In de loop van de jaren ontstaat er een (gedeeltelijk) nieuw curriculum.

Spelregels

Goede zaak zou je zeggen. Echter, deze wijze van flexibiliseren van het onderwijs wordt danig beknot door de spelregels die het ministerie van OCW oplegt. Een totale opleiding moet meer dan een jaar vooraf (!) officieel zijn aangevraagd (crebo) en door markten zijn geaccordeerd. Niet zo’n beste time-to-market, terwijl dat eenvoudig anders kan!

In regio’s zoals het dunbevolkte Rivierenland met een grote geografische spreiding proberen roc’s, dus ook ROC Rivor, een zo breed mogelijk scholingsaanbod te leveren. Hieruit vloeit voort dat er relatief veel kleine opleidingen worden aangeboden. Geen enkel organisatorisch probleem, want door slimme combinatie van modules, groepen studenten en niveaus is dit op een doelmatige manier te realiseren.

MAAR

Prima toch? Echter, ook hier is er sprake van een grote MAAR. In de sturing van het ministerie wordt gekeken naar macrodoelmatigheid van initieel beroepsonderwijs. Populair gezegd: als er (teveel) kleine opleidingen worden aangeboden per afzonderlijk roc, dan moet het aanbod van deze opleidingen verdeeld worden over slechts enkele roc’s. Vanuit een beperkte systeemblik op initieel beroepsonderwijs zou hiervoor nog enig begrip kunnen bestaan, alhoewel het nieuwe recente regio denken van het ministerie dit tegenspreekt. Bij een wat meer marktgericht denken ontstaat echt een heel ander beeld.

Formule 1

Als de ontwikkeling zo snel gaat als geschetst, dan is het ook voor werkenden en werkzoekenden van belang gebruik te maken van up-to-date onderwijs. Een modulaire eigentijdse onderwijsaanpak maakt de combinatie van initieel onderwijs en werken mogelijk: immers, veel modules zijn aan de tijd aangepast. In dat licht roept het managen op initiële macrodoelmatigheid de vergelijking op met de Formule 1 coureur Max Verstappen die kijkend in zijn achteruitkijkspiegeltje probeert op het stratencircuit van Monaco zijn rondjes te rijden en de winst te pakken.

Door in Rivierenland, en in elke andere vergelijkbare regio, de maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en (permanent) leren te omarmen, wordt veel uitval op middellange termijn voorkomen. Leven lang ontwikkelen is wat mij betreft net zo publiek als het initieel onderwijs. Dat vraagt overigens wel dat een paar inzichten veranderen. Onderwijs, Sociale – en Economische Zaken zouden samen moeten optrekken, want de businesscase is alleen te maken over de grenzen van bestaande oude instituties. Voor de registratie hebben we al DUO: elke (oud) student staat geregistreerd. Daar wat (big) data aan toevoegen zou in het informatietijdperk toch geen probleem moeten zijn!

Afbeelding

Rare jongens, die systeemdenkers

VSV

In het Regionaal Meld- en Coördinatiecentrum Rivierenland werken lokale gemeente en onderwijs samen om te voorkomen dat jongeren voortijdig zonder diploma de school verlaten (de zogenaamde vsv-ers). Dat is natuurlijk een uitstekende zaak, want als je elkaar kent kun je veel meer voor elkaar betekenen, zeker als je er zelf niet helemaal uitkomt. Het is ook een goede zaak dat er gedetailleerde cijfers worden bijgehouden en dat – als je door je inzet voorkomt dat er uitval is – daarvoor een financiële bijdrage krijgt. Meten is immers weten.

Streefcijfers

In de laatste en definitieve meting van 2018 vernamen wij, dat ROC Rivor voor één categorie het streefcijfer net niet had gehaald, er bleek één uitvaller te veel te zijn, waardoor de financiële bijdrage van € 50.000 komt te vervallen. Ondanks alle inspanning en succes voor veel andere deelnemers, was het ons kennelijk niet voldoende gelukt uitval te voorkomen en afspraak is afspraak, toch?

Groenpluk

De uitkomst voelde echter niet goed, want elke jongere die uitvalt is er één te veel. We besloten de uitvallers nogmaals grondig te bekijken: een paar jongeren zijn direct van school – zonder diploma – aan het werk gegaan. Voor de vsv-meting was het helder; zonder diploma van school is een plus in de telling.

Maar wat blijkt: werkgevers zijn in deze tijd van krapte bewust op zoek naar bijna opgeleide jongeren en bieden hen een goede baan, met een goed salaris (de zogenaamde groenpluk). Werkgevers, zeker in het MKB binnen Rivierenland, hechten steeds vaker belang aan voor hen belangrijke onderdelen van de opleiding in combinatie met de competenties, en minder of niet aan een eindkwalificatie. Als jongeren bereid zijn om tijdens het werk nog te leren krijgen zij vaak een baangarantie. Als school zijn we daar niet altijd blij mee en blijven benadrukken dat het behalen van het diploma erg belangrijk is, zeker als straks de conjunctuur wat terugloopt. Tegelijkertijd moeten we ons afvragen of wij op deze ontwikkeling kunnen anticiperen en op onderdelen van ons onderwijs kwaliteitscertificaten – of iets vergelijkbaars – kunnen leveren, die als je ze stapelt ook tot een diploma kunnen leiden.

Meten = weten

Dat betekent dan ook iets voor het meten van vsv. Immers als meten = weten is, dan is

weten = meten ook waar. Het = teken heeft een communicatieve of ommekeer eigenschap. Als je consequent bent, dan zou een goede verklaring van het WETEN (de student werkt NU zonder diploma en dat is haar/zijn vrijwillige keuze) moeten leiden tot het NIET meetellen van vervroegde uitval of tot andere beargumenteerde categorieën van uitstroom. Dan is de “uitval” van dit soort jongeren met als gevolg het missen van een gehele premie, wel zuur, terwijl de inspanning voor al die anderen natuurlijk wel is geslaagd.

Kennelijk is in deze rationele systeemwereld meten = weten wel waar, maar weten = meten een stuk minder. Wij blijven gewoon ALLE jongeren volgen en als ze aan het werk gaan zullen we ze aanmoedigen zo af en toe eens extra kennis en vaardigheden bij het ROC te komen halen, zodat zij – op termijn – toch die gewenste kwalificatie behalen.

Het doet me denken aan een grootmacht die een heel gebied heeft veroverd en waar zich één klein dorpje heldhaftig heeft verdedigd.

Tja, toch rare jongens, die systeemdenkers!!

Afbeelding

Talent in Rivierenland

Onlangs ontving ik een bericht met daarbij foto’s van het Talent Event Rivierenland 2017, dat op 13 april bij ROC Rivor in huis werd georganiseerd. De aanleiding: een volop bewegende arbeidsmarkt in Rivierenland. Het idee: breng vraag en aanbod van werk bij elkaar en faciliteer allerlei mogelijke ontmoetingen om talent te matchen. Zo komen werkgevers die talent zoeken in contact met studenten, schoolverlaters werkzoekenden en werknemers met elkaar in contact.  En wat begon als een interessant idee groeide al snel – op een zeer positieve manier – uit de hand. Meer dan 60 werkgevers presenteerden zich met een stand, er waren speeddate mogelijkheden en workshops op het gebied van presentatie en persoonlijke ontwikkeling. Ruim 650 bezoekers bezochten het event, legden contacten, maakten kennis met interessante werkgevers en in sommige gevallen werd de match al die middag gemaakt.

Logo Talent Event RivierenlandEen Talent Event, ontmoetingen met talenten, het past één op één bij de visie die het ROC heeft: aandacht voor jouw ambitie. Immers, in iedere bezoeker, student, schoolverlater, werkende of werkzoekende, schuilt talent. Het is echter de kunst om oog te krijgen c.q. te hebben voor wat iemands hart sneller laten kloppen, waar de echte passie ligt en daarmee haar/zijn talent.

Mensen kunnen excelleren op allerlei gebieden: van sport tot wetenschap, van dansen tot gamen, enzovoorts. Ongeacht het gebied is het van belang meer focus te krijgen op wat je boeit. Dat begint bij je eigen motivatie als drijvende kracht om ergens aan te beginnen en het omgaan met uitdagingen in de overtuiging (nieuwe) taken onder de knie te krijgen. De hoeveelheid tijd die in een oefening (training) wordt besteed en de kwaliteit van de oefening zijn in hoge mate bepalend voor het uiteindelijke niveau dat je kunt bereiken. Om ergens heel erg goed in te worden, of dat nu wiskunde, Frans, schaken, dansen, vioolspelen of voetballen is, moet je zo’n 10.000 uur trainen. Talent is dus wel een voorwaarde, maar geen garantie voor succes. Zonder uitzondering zijn topmusici, topsporters, topwetenschappers enz. mensen die duizenden uren hebben getraind om hun talent te ontwikkelen en te onderhouden. Talentontwikkeling is dus ook gewoon hard werken!

Vaak wordt gedacht dat topprestaties uitsluitend een persoonlijke verdienste zijn. Niets is minder waar: veel is afhankelijk van wat je aan steun krijgt van je omgeving, ouders, docenten, vrienden, (toekomstige) collega’s, die mede tijd investeren in jouw talent. Zij spelen een belangrijke bij het scheppen van een veilige omgeving, hard werken en het stimuleren van doorzettingsvermogen.

En dat geldt niet alleen voor een schoolomgeving, zoals bij het ROC, maar dat geldt in even sterke mate voor de bedrijven waar talent d.m.v. een leven lang ontwikkelen kan worden ondersteund. En daarom is een Talent Event in Rivierenland zo van belang: het is een ideale plek dat potentieel talent stimuleert elkaar te ontmoeten. Het is een prima plek om tegen elkaar te zeggen: wij hebben aandacht voor elkaars ambitie, en daarmee wordt het event een plek van verbinding en samenwerking.

Afbeelding

Open Spaces brengen dynamiek in Rivierenland

‘s Morgens vroeg op weg naar het werk. Niemand heeft daarbij de bedoeling om onderweg een file te veroorzaken en toch overkomt het ons met enige regelmaat. Is het niet bijzonder te constateren dat deze door collectief gedrag ontstaat? Wat we van te voren bedenken komt er aan het eind niet uit en wat er gebeurt wordt niet door één partij ‘gemanaged’.

In organisaties is het niet anders. Als individuele professionals zien we de wereld om ons heen veranderen. We zijn ons bewust van de trends die ons werk beïnvloeden en realiseren ons dat we daarin moeten meebewegen. Niemand weet van te voren wat het wordt en óf het wat wordt. Veel dilemma’s en paradoxen lossen we al doende wel op (gebruikmakend van elkaars ervaring). Soms zien we verbazingwekkende acceleraties, soms traagheid en stroperigheid. Ook hier ‘managet’ niet één partij de ontwikkeling, al heeft het daar soms de schijn van. In mijn beleving ligt een belangrijke oorzaak van ‘onvoorspelbare uitkomsten’ in de manier waarop veranderingen worden aangepakt. Te vaak bedenkt een kleine groep mensen (in de top) een nieuwe koers, die door iedereen moet worden gevolgd. In die aanpak wordt weinig tot geen gebruik gemaakt van bestaande kennis in de organisatie.

De afgelopen weken heb ik een aantal voorbeelden gezien hoe het ook kan. Op de Herfstlezing van ROC Rivor konden bezoekers na een korte plenaire inleiding zelf ideeën inbrengen. Maar liefst zeven ideeën werden ingebracht. De initiatiefnemers kregen een flipover ter beschikking, andere deelnemers mochten meedenken over het idee dat hen het meeste aansprak en het vervolgens aanvullen. De geboden ‘Open Space’ hielp de initiatiefnemers hun ideeën vrij naar voren te brengen en in nog geen uur tijd werden deze aangevuld met de ervaring en kennis van anderen.

Nog geen week later vond een werkconferentie voor logistiek plaats. Het doel was de bedrijvigheid en het vestigingsklimaat verder te versterken middels een kwalitatief goede arbeidsmarkt met een goede match van ondernemers, onderwijs en talenten. Ondernemers en vertegenwoordigers van overheid en onderwijs werkten samen aan vier initiatieven en staken hun vinger op om aan een vervolg mee te mogen werken.

In diezelfde week vond in het Toverbaltheater in Druten een grote bijeenkomst plaats waar burgers hun lokale initiatief over leefbaarheid – de mate waarin de leefomgeving aansluit bij de menselijke behoeften – konden presenteren. Burgers uit dorpen in Rivierenland zijn aan de slag gegaan en hebben de hun geboden ruimte benut voor een diversiteit aan activiteiten.

In alle drie de bijeenkomsten bespeurde ik passie en energie bij de betrokkenen. Binnen globaal aangegeven doelen en slechts enkele randvoorwaarden bleek iedereen bereid om ervaring te delen en kennis in te brengen. Op die manier krijgt de toekomst een onverwachte, breed gedragen invulling. De ideeën en initiatieven zijn continu ‘doorstroomd’ met gebeurtenissen en andere ontwikkelingen die onverwacht nieuwe kansen bieden of obstakels oproepen. Kleine initiatieven kunnen disproportionele gevolgen hebben. Geen gemanaged punt op de horizon, dat is te mechanisch. Nee, meer een gebied op de horizon, waarin iedereen kleur mag bekennen.

Volgens mij willen mensen best veranderen, maar zij willen niet veranderd worden. Waar een Open Space al niet goed voor kan zijn!